27 października 1944 roku Tuwa weszła w skład ZSRR

27 października 1944 roku Tuwińska Republika Ludowa przestała istnieć jako odrębne państwo i została włączona do Związku Radzieckiego. Zmiana zamknęła okres formalnej niepodległości Tuwy, położonej w południowej Syberii, między Rosją a Mongolią. Britannica potwierdza, że przyłączenie nastąpiło w październiku 1944 roku; dokładną datę podają opracowania historyczne dotyczące tego procesu. Dzisiejsza Tuwa jest republiką w składzie Federacji Rosyjskiej, a droga do tego statusu prowadziła przez kilka odmiennych form ustrojowych.

Od chińskiego zwierzchnictwa do republiki ludowej

Przed powstaniem republiki obszar Tuwy pozostawał pod zwierzchnictwem Chin. Po rewolucji w Rosji i upadku cesarstwa Qing miejscowi przywódcy ogłosili w 1911 roku niepodległość, a następnie zwrócili się o ochronę do Rosji. W 1914 roku region stał się rosyjskim protektoratem. Protektorat oznaczał, że Tuwa nie funkcjonowała w tym okresie jako w pełni niezależny obszar w relacjach z Rosją.

Po rewolucji bolszewickiej rosyjska obecność osłabła. W 1921 roku proklamowano Tannu-Tuwińską Republikę Ludową, później nazywaną Tuwińską Republiką Ludową. Formalnie była samodzielnym państwem, ale jej położenie i relacje polityczne sprawiały, że Związek Radziecki odgrywał w jej sprawach zasadniczą rolę. To rozróżnienie jest istotne: formalna państwowość nie oznaczała równowagi wpływów między Tuwą a jej potężnym sąsiadem.

Jak zmieniał się status Tuwy

• 1911 rok: miejscowi przywódcy ogłosili niepodległość po osłabieniu władzy Chin.
• 1914 rok: Tuwa znalazła się pod rosyjskim protektoratem.
• 1921 rok: powstała Tannu-Tuwińska Republika Ludowa, znana później jako Tuwińska Republika Ludowa.
• Lata 20. i 30.: republika rozwijała bliskie więzi polityczne i gospodarcze ze Związkiem Radzieckim.
• 1944 rok: władze republiki zwróciły się o przyłączenie do ZSRR. 27 października Tuwa została włączona do państwa radzieckiego jako obwód autonomiczny.
• 1944–1961: Tuwa miała status obwodu autonomicznego w Rosyjskiej Federacyjnej Socjalistycznej Republice Radzieckiej.
• 1961 rok: uzyskała status Tuwińskiej Autonomicznej Socjalistycznej Republiki Radzieckiej.
• Po rozpadzie ZSRR: Tuwa stała się republiką w składzie Federacji Rosyjskiej.

Co zmieniła decyzja z 1944 roku

Włączenie do ZSRR nie było jedynie zmianą nazwy ani prostą korektą granic. Zakończyło odrębność państwową republiki i przeniosło jej terytorium do radzieckiej struktury administracyjnej. Początkowym statusem Tuwy w ZSRR był obwód autonomiczny w ramach Rosyjskiej Federacyjnej Socjalistycznej Republiki Radzieckiej. Zatem data 27 października oznacza przejście od formalnej państwowości do statusu autonomicznej jednostki w państwie radzieckim.

Władze Tuwińskiej Republiki Ludowej wystąpiły z prośbą o przyłączenie, a decyzję zatwierdziły organy ZSRR. Sam opis wniosku nie wyjaśnia jednak w pełni warunków politycznych, w których go podjęto. Związek Radziecki miał w Tuwie silny wpływ już wcześniej, dlatego ostrożne ujęcie powinno uwzględniać zarówno formalny wniosek władz, jak i nierównowagę wpływów. Nie daje to podstaw, by przedstawiać przyłączenie jako bezspornie swobodną decyzję całego społeczeństwa.

Dlaczego dzisiejsza republika to inny status

Tuwińska Republika Ludowa była formalnie odrębnym państwem, choć pozostawała blisko związana z ZSRR. Dzisiejsza Republika Tuwy jest natomiast jednym z podmiotów Federacji Rosyjskiej. Nie jest państwem niepodległym ani republiką radziecką; jej obecny status wynika z ustroju Federacji Rosyjskiej.

Po przyłączeniu w 1944 roku Tuwa pozostawała obwodem autonomicznym do 1961 roku, kiedy uzyskała rangę autonomicznej republiki radzieckiej. To kolejna potwierdzona zmiana statusu między dawną republiką ludową a dzisiejszą republiką Federacji Rosyjskiej.

Źródło: Encyclopaedia Britannica