Europejski Dzień Języków jest 26 września. Skąd się wziął?

Europejski Dzień Języków przypada 26 września, a nie 23 września. To okazja, by przyjrzeć się językom używanym w Europie i zrobić pierwszy krok w nauce jednego z nich. Dla ucznia może to być rozmowa poza szkolnym ćwiczeniem, dla pracownika — swobodniejszy kontakt z zagranicznym zespołem, a dla podróżującego — kilka zdań, które ułatwią codzienne sprawy.

Dlaczego Europejski Dzień Języków obchodzimy 26 września?

Początki święta wiążą się z Europejskim Rokiem Języków w 2001 roku, zorganizowanym przez Radę Europy i Unię Europejską. Coroczne obchody Europejskiego Dnia Języków przypadają 26 września. Jeśli ktoś szuka pomysłów na 23 września, ma jeszcze trzy dni, by zaplanować rozmowę, lekcję lub szkolne wydarzenie.

Sens obchodów wykracza poza zachętę do zapisania się na kurs. Chodzi także o dostrzeżenie różnorodności języków i o przekonanie, że można uczyć się ich przez całe życie. Oficjalny portal Europejskiego Dnia Języków, prowadzony przez Europejskie Centrum Języków Nowożytnych Rady Europy, gromadzi informacje o święcie oraz materiały do wykorzystania w nauce i podczas wydarzeń. Polski kontekst obchodów, w tym ich znaczenie dla polskich szkół, obejmuje także działania bibliotek i instytucji kultury.

Europejski Dzień Języków nie wymaga od uczestników biegłości. Ktoś może zacząć od podstawowego zwrotu, ktoś inny od książki lub rozmowy w języku, który zna już ze szkoły. Wspólnym punktem jest ciekawość tego, jak ludzie porozumiewają się w różnych miejscach i sytuacjach.

Wielojęzyczność to także języki regionalne

Gdy mówimy o językach Europy, łatwo pomyśleć przede wszystkim o tych najczęściej nauczanych w szkołach. Obraz jest szerszy. Obok języków państwowych funkcjonują języki regionalne i mniejszościowe, związane z historią konkretnych społeczności. Są używane w domach, kulturze i życiu lokalnym.

Wielojęzyczność nie oznacza, że każdy musi znać wiele języków na tym samym poziomie. Można dobrze posługiwać się jednym językiem obcym, rozumieć część wypowiedzi w drugim i znać pojedyncze zwroty w trzecim. Każda z tych umiejętności ma inne zastosowanie.

Święto daje też powód do zadania prostego pytania: jakie języki słychać wokół nas? Odpowiedź może się różnić między szkołą, miejscem pracy, rodziną i sąsiedztwem. Rozmowa o tych doświadczeniach pomaga pokazać język jako część codziennego życia, a nie wyłącznie szkolny przedmiot.

Co znajomość języka zmienia w szkole, pracy i podróży?

Dla ucznia język staje się bardziej użyteczny, gdy pozwala coś zrobić: zapytać o drogę, zrozumieć krótki film albo wymienić wiadomości z rówieśnikiem. Taki cel bywa łatwiejszy do uchwycenia niż ogólne postanowienie, by „uczyć się więcej”. Nie zastępuje regularnej nauki, ale może pomóc ją rozpocząć.

W pracy znajomość języka pomaga odczytać wiadomość, wyjaśnić zadanie lub zapytać o szczegół bez pośrednika. Potrzebny poziom zależy od stanowiska i sytuacji. W jednym miejscu wystarczą podstawowe zwroty, w innym konieczne będzie precyzyjne słownictwo zawodowe. Warto więc ćwiczyć przede wszystkim te rozmowy, które rzeczywiście mogą się przydać.

Podczas podróży nawet niewielki zasób słów ułatwia kontakt w sklepie, na dworcu czy w miejscu noclegu. Nie trzeba rezygnować z pomocy tłumacza w telefonie. Dobrze jednak umieć samodzielnie powiedzieć, czego się potrzebuje, i rozpoznać podstawową odpowiedź. Przydają się również uprzejme zwroty używane w danym miejscu.

Korzyść może być także mniej oczywista: ucząc się języka, zaczynamy zauważać, że podobną myśl można wyrazić na różne sposoby. To dobry punkt wyjścia do poznawania książek, filmów i zwyczajów w ich językowym kontekście. Nie trzeba przy tym oczekiwać, że kilka dni nauki przyniesie swobodę w rozmowie.

Jak wykorzystać najbliższe dni przed świętem?

Między 23 a 26 września można wybrać jedno niewielkie działanie. Najlepiej takie, które pasuje do czasu i możliwości, a po święcie da się powtórzyć.

• Porozmawiaj z osobą, która używa danego języka na co dzień. Przygotuj dwa lub trzy pytania i poproś o poprawienie zwrotów, których chcesz później używać.
• Wypróbuj aplikację do nauki. Ustal krótki, konkretny cel, na przykład przećwiczenie powitań lub słów potrzebnych w podróży.
• Weź udział w lekcji. Może to być szkolne spotkanie, zajęcia otwarte lub lekcja próbna. Sprawdź, czy ich poziom odpowiada temu, co już umiesz.
• Poszukaj wydarzenia w okolicy. Szkoła, biblioteka lub instytucja kultury mogą organizować zajęcia językowe. Termin i zasady udziału warto sprawdzić bezpośrednio u organizatora.

Jeśli planujesz wspólne działanie w klasie lub rodzinie, poproś każdą osobę o wybranie jednego słowa albo zwrotu i wyjaśnienie, kiedy mogłaby go użyć. Krótka wymiana przykładów wystarczy, by rozmowa zeszła z ogólnych deklaracji na język, którego naprawdę można spróbować.

26 września może być początkiem takiego zwyczaju, ale nie musi kończyć się na jednym dniu. Po rozmowie, lekcji lub wydarzeniu wybierz kolejny mały krok: wróć do poznanych zwrotów następnego tygodnia i sprawdź, które nadal pamiętasz.

Źródło: European Centre for Modern Languages, Council of Europe